Pytanie do                     eksperta

Tutaj możesz uzyskać fachową poradę naszych specjalistów.


eksperta

29.11.2012

Odpowiedź na pytanie z dnia 24.10.2012 r.


W dniu 24.10.2012 r. zgłoszone zostało pytanie dotyczące stosowania przemocy domowej przez męża wobec żony po rozwiązaniu małżeństwa, wraz z prośbą o opis oferty pomocy Zespołu Interdyscyplinarnego ds. przeciwdziałania przemocy w rodzinie.  

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że pomimo rozwiązania związku małżeńskiego z winy osoby stosującej przemoc domową i uzależnionej od alkoholu, stosowanie tejże przemocy nie ustało. Objawia się ono poprzez nachodzenie i zastraszanie, próby pobicia i groźby karalne. Zachowanie takie powoduje u osoby dotkniętej przemocą w rodzinie bezradność, boi się ona powiadomić o istniejącej sytuacji Policję lub inne instytucje zajmujące się przeciwdziałaniem przemocy w rodzinie.
Analiza sytuacji wskazuje, że w przedmiotowym przypadku mamy zatem do czynienia nie tyle z problemem natury prawnej, co z kwestią przełamania psychologicznej bariery zastraszenia przez sprawcę przemocy w rodzinie. W przedstawionym w pytaniu stanie faktycznym wskazano również na zmanipulowanie osoby doświadczającej przemocy przez sprawcę.
Odnosząc się do kwestii natury prawno – karnej, należy wskazać, iż określone powyżej zachowania sprawcy przemocy w rodzinie podlegają ściganiu, albowiem kodeks karny jednoznacznie statuuje je jako czyny przestępcze. Zachowania takie jak stosowanie gróźb karalnych, dokonanie uszczerbku na zdrowiu, znęcanie się nad osobą najbliższą, uporczywe nękanie czy też niszczenie mienia – wszystko to regulują odpowiednie przepisy karne (patrz art. 156, 157, 190a, 207, 288 kodeksu karnego). Czyny te, ścigane z urzędu lub na wniosek osoby pokrzywdzonej, opatrzone są odpowiednimi sankcjami karnymi – lecz wdrożenie postępowania karnego wymaga, aby organy ścigania powiadomione były o zaistnieniu takich okoliczności.
W sytuacji, gdzie osoba doznająca przemocy jest przez sprawcę zastraszona i obawia się powiadomić o swym trudnym położeniu odpowiednie organy ścigania, zasadnym jest podjęcie próby przełamania tegoż zastraszenia i uświadomienia osobie pokrzywdzonej jej praw. W tym miejscu zachęcam do skorzystania z możliwości bezpłatnej rozmowy z psychologiem zatrudnionym w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Jaśle, mającym doświadczenie w pomaganiu osobom uwikłanym w problem przemocy w rodzinie. Odpowiednie informacje można znaleźć w zakładce „Poradnictwo specjalistyczne”.
Na wypadek powtórzenia się aktu przemocy, zachęcam do zdecydowanych działań, a więc wezwania Policji. W ten sposób zaistnieje realna możliwość, po pierwsze ewentualnego ukarania sprawcy przemocy, po drugie podjęcia działań pomocowych na rzecz osoby pokrzywdzonej przemocą. Interwencja Policji skutkować będzie podjęciem procedury „Niebieskie Karty”, gdzie właściwi ze względu na charakter sprawy specjaliści opracują i wdrożą w życie Indywidualny Plan Pomocy. Warto wskazać w tym miejscu, że nie poruszono w pytaniu kwestii sytuacji prawnej lokalu mieszkalnego (czy sprawca jest jego współwłaścicielem, czy ma prawo tam zamieszkiwać?) ani też problemu uzależnienia alkoholowego sprawcy przemocy. Plan pomocy obejmuje również i tego typu kwestie, nie tylko działania zmierzające do ukarania sprawcy, lecz właśnie ową pomoc dla osoby pokrzywdzonej. Pamiętajmy bowiem, że samo skierowanie sprawy na drogę karną to nie wszystko, hipotetycznie szybszym i łatwiejszym sposobem na uwolnienie się od sprawcy przemocy jest choćby powództwo cywilne o eksmisję sprawcy z zajmowanego wspólnie lokalu mieszkalnego. Nadto w skład grup roboczych opracowujących Plan Pomocy wchodzą również specjaliści z zakresu przeciwdziałania alkoholizmowi, dysponujący praktyczną wiedzą w zakresie leczenia tegoż nałogu.
Kończąc rozważania na temat poruszonego w pytaniu problemu należy raz jeszcze powtórzyć, że uwolnienie się od przemocy będzie wymagać aktywności ze strony osoby krzywdzonej, swoistej konfrontacji z groźbami i manipulacjami sprawcy. Jest to jednakże jedyny realny sposób na trwałe zlikwidowanie problemu. Bez wątpienia dla osoby krzywdzonej będzie to sytuacja trudna – lecz pomocą w tej kwestii służą pracownicy Policji, Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz innych instytucji skupionych w Zespole Interdyscyplinarnym. Osoba doświadczająca przemocy domowej może liczyć na profesjonalne działanie i zaznajomienie się z przysługującymi jej prawami, wraz z wiedzą jak powinna działać, samodzielnie oraz w porozumieniu z instytucjami pomocowymi, aby uwolnić się od problemu przemocy. Zaznaczam również, że w niniejszym tekście podano jedynie kilka hipotetycznych sposobów udzielenia pomocy, trudno byłoby opisać wszystkie działania jakie możliwe są do podjęcia, jako że ich zakres jest szeroki. Decyzja co do sposobu prowadzenia działań pomocowych każdorazowo podejmowana jest po szczegółowej analizie danego przypadku. Raz jeszcze zachęcam więc do zdecydowanego reagowania na przemoc i skorzystania z poradnictwa specjalistycznego.

Tomasz Hals, konsultant.